อาหารสายยางผ่านหลอดเลือดดำ อาจจะเกิดผลข้างเคียงอะไรบ้างการให้อาหารทางหลอดเลือดดำ (Parenteral Nutrition - PN) มักใช้ในกรณีที่ผู้ป่วยมีปัญหากับระบบทางเดินอาหารอย่างรุนแรงจนไม่สามารถให้อาหารทางสายยางเข้ากระเพาะ (NG Tube) ได้ตามปกติ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการให้สารอาหารประเภทนี้เป็นการข้ามขั้นตอนการย่อยและส่งตรงเข้ากระแสเลือด จึงมีความเสี่ยงและผลข้างเคียงที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดครับ
ผลข้างเคียงที่สำคัญซึ่งแบ่งเป็นกลุ่มๆ ดังนี้ครับ:
1. ภาวะติดเชื้อ (Infection/Sepsis)
นี่คือผลข้างเคียงที่อันตรายที่สุดและพบบ่อยที่สุด
สาเหตุ: เชื้อโรคสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านบริเวณที่แทงสายสวน (Catheter) เข้าไปในหลอดเลือดดำใหญ่
อาการ: มีไข้สูง หนาวสั่น หรือบริเวณที่แทงเข็มมีอาการบวม แดง และมีหนอง หากเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด (Sepsis) อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต
2. ภาวะแทรกซ้อนทางเมตาบอลิซึม (Metabolic Complications)
เนื่องจากสารอาหารถูกฉีดเข้าเลือดโดยตรง ร่างกายอาจปรับตัวไม่ทัน
น้ำตาลในเลือดสูง (Hyperglycemia): พบบ่อยมาก เพราะสารอาหารมักมีกลูโคสเข้มข้นสูง หากให้เร็วเกินไปจะทำให้น้ำตาลพุ่งสูง
ภาวะเกลือแร่ไม่สมดุล: เช่น ระดับโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส หรือโซเดียม ในเลือดสูงหรือต่ำเกินไป ซึ่งส่งผลต่อการเต้นของหัวใจและการทำงานของระบบประสาท
ภาวะ Refeeding Syndrome: เกิดขึ้นเมื่อผู้ป่วยที่ขาดสารอาหารรุนแรงได้รับอาหารเร็วเกินไป จนทำให้ระดับเกลือแร่ในเลือดตกลงอย่างฉับพลัน ซึ่งอันตรายมาก
3. ปัญหาเกี่ยวกับอวัยวะภายใน
ผลต่อตับ (PN-Associated Liver Disease): การให้อาหารทางหลอดเลือดดำนานๆ อาจทำให้เกิดไขมันพอกตับ หรือภาวะน้ำดีคั่ง (Cholestasis) เนื่องจากลำไส้และตับไม่ได้ทำงานตามวงจรปกติ
นิ่วในถุงน้ำดี: เมื่อไม่มีการกินอาหารทางปาก ถุงน้ำดีจะไม่มีการบีบตัวเพื่อส่งน้ำดีไปย่อยอาหาร ทำให้น้ำดีตกตะกอนจนกลายเป็นนิ่วได้ครับ
4. ปัญหาเกี่ยวกับสายสวน (Mechanical Complications)
ลิ่มเลือดอุดตัน (Thrombosis): สายสวนที่คาอยู่ในหลอดเลือดอาจกระตุ้นให้เกิดลิ่มเลือด ซึ่งถ้าลิ่มเลือดหลุดไปที่ปอดจะอันตรายมาก
ลมในช่องอก (Pneumothorax): อาจเกิดขึ้นในขั้นตอนการแทงสายสวนบริเวณหลอดเลือดดำใกล้หน้าอก
🔍 การเฝ้าระวังสำหรับผู้ดูแล
หากผู้ป่วยได้รับการดูแลที่บ้าน ต้องสังเกตอาการเหล่านี้อย่างเคร่งครัด:
จดบันทึกอุณหภูมิร่างกาย: หากมีไข้แม้เพียงเล็กน้อยต้องแจ้งแพทย์ทันที
สังเกตปริมาณปัสสาวะ: เพื่อดูการทำงานของไตและการบวมน้ำ
ความสะอาด: ห้ามเปิดสายสวนหรือสัมผัสบริเวณจุดเชื่อมต่อโดยไม่ผ่านการฆ่าเชื้อตามขั้นตอนเด็ดขาด
สรุป: การให้ทางหลอดเลือดดำมีความเสี่ยงสูงกว่าการให้ทางสายยางเข้ากระเพาะครับ แพทย์มักจะพยายามเปลี่ยนกลับมาให้อาหารทางสายยางปกติ (Enteral Nutrition) ให้เร็วที่สุดเท่าที่สภาพร่างกายผู้ป่วยจะอำนวย
