อาหารสายยางสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งที่กำลังได้รับยาเคมีบำบัด (Chemotherapy) สารอาหารทางสายยางถือเป็น "ตัวช่วยสำคัญ" ในการประคองร่างกายให้ทนต่อผลข้างเคียงของยา และช่วยให้การรักษาได้ผลดีขึ้นครับ
ในช่วงนี้ร่างกายจะเกิดการอักเสบสูง และมีการสลายตัวของกล้ามเนื้ออย่างรวดเร็ว สูตรอาหารจึงต้องเน้น "พลังงานสูง" และ "โปรตีนสูง" เป็นพิเศษครับ
1. สารอาหารที่เน้นเป็นพิเศษ (Cancer-Specific)
โปรตีนคุณภาพสูง (High Protein): เพื่อซ่อมแซมเซลล์ปกติที่ถูกทำลายจากเคมีบำบัด และรักษาระดับเม็ดเลือดขาวให้เพียงพอ
วัตถุดิบ: อกไก่ต้มสุก, ไข่ขาวต้ม (อาจต้องเพิ่มปริมาณมากกว่าสูตรปกติ)
โอเมก้า 3 (Omega-3): ช่วยลดการอักเสบในร่างกาย และช่วยคงมวลกล้ามเนื้อไม่ให้ลีบไว
วัตถุดิบ: น้ำมันปลา (Fish Oil) หรือน้ำมันรำข้าว
กลูตามีน (Glutamine): ช่วยฟื้นฟูเยื่อบุทางเดินอาหารที่อาจอักเสบจากยาเคมี
วัตถุดิบ: มีมากในไข่ขาวและเนื้อไก่
ใยอาหารละลายน้ำ: เพื่อป้องกันอาการท้องเสียหรือท้องผูกที่เป็นผลข้างเคียงจากยา
วัตถุดิบ: ฟักทองต้ม, แครอทต้ม
2. สัดส่วนอาหารปั่นสูตรเน้นพลังงาน (1,000 ซีซี)
เนื่องจากผู้ป่วยมะเร็งมักจะเบื่ออาหารหรือรับได้น้อย จึงควรทำให้อาหารเข้มข้นขึ้นครับ
วัตถุดิบ ปริมาณ เหตุผลที่ใส่
อกไก่ต้มสุก 200 - 250 กรัม เพิ่มโปรตีนให้ถึงเกณฑ์
ไข่ขาวต้ม 5 - 6 ฟอง แหล่งโปรตีนที่ดูดซึมดีที่สุด
ฟักทอง / กล้วยน้ำว้า 200 กรัม ให้พลังงานป้องกันร่างกายทรุด
น้ำมันรำข้าว 2 - 3 ช้อนโต๊ะ เพิ่มแคลอรี่ให้เข้มข้น
ผักกาดขาว / แครอท 100 กรัม วิตามินเสริมภูมิคุ้มกัน
น้ำสะอาด เติมจนครบ 1,000 ซีซี -
3. ข้อควรระวัง "พิเศษ" สำหรับผู้ป่วยเคมีบำบัด
ความสะอาดระดับสูงสุด (Neutropenic Diet): ในช่วงเคมีบำบัด เม็ดเลือดขาวจะต่ำ ภูมิคุ้มกันจะน้อยมาก วัตถุดิบทุกอย่างต้องสุก 100% ห้ามใช้ไข่ลวก ห้ามใช้ผักสดปั่น และต้องล้างอุปกรณ์ด้วยน้ำร้อนทุกครั้ง
ระวังท้องเสีย: หากผู้ป่วยท้องเสียจากเคมีบำบัด ให้ลดปริมาณน้ำตาลและน้ำมันในสูตรลง และเน้นอาหารที่ย่อยง่ายขึ้น
อาหารสูตรสำเร็จ (Oncology Formula): ปัจจุบันมีอาหารทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยมะเร็งโดยเฉพาะ (เช่น ยี่ห้อที่มีส่วนผสมของน้ำมันปลาและเวย์โปรตีนสูง) ซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบถ้วนในปริมาณน้อย สะดวกต่อการให้ทางสายยางครับ
4. วิธีดูแลเมื่อมีอาการข้างเคียง
ถ้ามีอาการคลื่นไส้: ให้แบ่งมื้ออาหารเป็นมื้อเล็กๆ แต่บ่อยขึ้น (เช่น แบ่งเป็น 6-8 มื้อแทน 4 มื้อ)
ถ้าท้องผูก: (จากยาแก้คลื่นไส้) ให้เพิ่มน้ำตามระหว่างวัน และนวดท้องตามเข็มนาฬิกาเบาๆ
สรุป: เป้าหมายหลักคือ "ห้ามให้น้ำหนักลด" และ "ห้ามให้เม็ดเลือดขาวตก" ครับ หากน้ำหนักลดลงเกิน 5% ในช่วงรับยา ควรแจ้งแพทย์เพื่อปรับความเข้มข้นของอาหารทันที
