อาหารสายยาง มีสูตรเฉพาะ เพื่อให้เหมาะกับ ผู้ป่วยแต่ละประเภทใช่เลยครับ การจัดสูตรอาหารทางสายยาง (โดยเฉพาะอาหารปั่นผสม) ตาม "โรคเฉพาะบุคคล" เป็นสิ่งที่สำคัญมาก เพราะร่างกายของผู้ป่วยแต่ละประเภทมีความต้องการสารอาหารและการจำกัดที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง
สรุปแนวทางการปรับสูตรอาหารปั่นให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละกลุ่มที่พบบ่อยครับ:
1. สูตรสำหรับผู้ป่วยทั่วไป (Standard Formula)
เป้าหมาย: เน้นสารอาหารครบ 5 หมู่ เพื่อคงสภาพร่างกาย
เน้น: อกไก่หรือไข่ขาวเป็นโปรตีนหลัก, ข้าวขาวหรือข้าวกล้อง, ผักรวม และน้ำมันรำข้าว
สัดส่วน: พลังงานปกติ 1 kcal/ml
2. สูตรสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน (Diabetes Formula)
เป้าหมาย: ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้คงที่
เน้น: ใช้ ข้าวกล้องหรือข้าวซ้อมมือ (ดัชนีน้ำตาลต่ำ), เพิ่มผักใบเขียวเพื่อให้มีใยอาหารสูงช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาล
จำกัด: งดน้ำตาล และจำกัดผลไม้รสหวานจัด (ใช้กล้วยน้ำว้าห่ามแทนกล้วยสุกงอม)
3. สูตรสำหรับผู้ป่วยโรคไต (Kidney/Renal Formula)
เป้าหมาย: ลดภาระการทำงานของไตและคุมสมดุลแร่ธาตุ
เน้น: ไข่ขาว (โปรตีนคุณภาพดีที่สุดที่ของเสียน้อย), เพิ่มพลังงานจากไขมันดีหรือแป้งปลอดโปรตีน (แป้งซ่าหริ่ม/วุ้นเส้น)
จำกัด: จำกัดโซเดียม (ไม่ปรุงรส), โพแทสเซียม (ต้มผักแล้วเทน้ำทิ้ง), และฟอสฟอรัส (งดนมและไข่แดง) รวมทั้งจำกัดน้ำตามสั่งแพทย์
4. สูตรสำหรับผู้ป่วยโรคตับ (Liver Formula)
เป้าหมาย: ป้องกันภาวะของเสีย (แอมโมเนีย) คั่งในสมอง
เน้น: เน้นโปรตีนจากพืชหรือไข่ขาว, ใช้กรดอะมิโนสายโซ่กิ่ง (BCAA)
จำกัด: ลดปริมาณเนื้อสัตว์ใหญ่ที่ย่อยยาก
5. สูตรสำหรับผู้ป่วยที่มีปัญหาทางระบบหายใจ/ปอด (Pulmonary Formula)
เป้าหมาย: ลดการสร้างก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากการเผาผลาญ
เน้น: เพิ่มสัดส่วนไขมันดี และ ลดสัดส่วนคาร์โบไฮเดรต (แป้ง) ลง เพราะการย่อยแป้งจะทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากกว่าไขมัน ซึ่งจะทำให้ผู้ป่วยหอบเหนื่อยน้อยลง
📊 ตารางสรุปการปรับเปลี่ยนวัตถุดิบตามสูตรเฉพาะ
ประเภทผู้ป่วย แป้งที่แนะนำ โปรตีนที่แนะนำ ผัก/ผลไม้
เบาหวาน ข้าวกล้อง / ข้าวซ้อมมือ อกไก่ / ไข่ขาว เน้นผักใบเขียว / กล้วยห่าม
โรคไต (ก่อนฟอก) ข้าวขาว / วุ้นเส้น ไข่ขาวเท่านั้น (จำกัดปริมาณ) ผักต้มเทน้ำทิ้ง / งดผลไม้
โรคปอด ลดปริมาณข้าวลง อกไก่ / ปลา ผักปกติ (เพิ่มน้ำมันรำข้าว)
โรคตับ ข้าวขาว โปรตีนพืช / ไข่ขาว ผักปกติ
